(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
14.101. అధ్యాయః 101
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Topics
కృష్ణేన యుధిష్ఠిరంప్రతి జలదానాన్నదానఫలప్రశంసనం॥ 1 ॥ తథాఽతిథిలక్షణకథనపూర్వకం తత్పూజాఫలకథనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ।

శ్రుత్వా యమపురాధ్వానం జీవానాం గమనం తథా।
ధర్మపుత్రః ప్రహృష్టాత్మా కేశవం పునరబ్రవీత్॥ 14-101-1(95678)
దేవదేవేశ దైత్యఘ్న ఋషిసంఘైరభిష్టుత।
భగవన్భవహఞ్శ్రీమన్సహస్రాదిత్యసన్నిభ॥ 14-101-2(95679)
సర్వసంభవ ధర్మజ్ఞ సర్వధరమప్రవర్తక।
సర్వదానఫలం సౌంయ కథయస్వ మమాచ్యుత॥ 14-101-3(95680)
దానం దేయం కథం కృష్ణ కీదృశాయ ద్విజాయ వై।
కీదృశం వా తపః కృత్వా తత్ఫలం కుత్ర భుజ్యతే॥ 14-101-4(95681)
ఏవముక్తో హృషీకేశో ధర్మపుత్రేణ ధీమతా।
ఉవాచ ధర్మపుత్రాయ పుణ్యాంధర్మాన్మహోదయాన్॥ 14-101-5(95682)
శృణుష్వావహితో రాజన్పూతం పాపఘ్నముత్తమం।
సర్వదానఫలం సౌంయ న శ్రావ్యం పాపకర్మణం॥ 14-101-6(95683)
యచ్ఛ్రుత్వా పురుషః స్త్రీ వా నష్టపాపః సమాహితః।
తత్క్షణాత్పూతతాం యాతి పాపకర్మరతోపి వా॥ 14-101-7(95684)
ఏకాహమపి కౌంతేయ భూమావుత్పాదితం జలం।
సప్త తారయతే పూర్వాన్వితృష్ణా యత్ర గౌర్భవేత్॥ 14-101-8(95685)
పానీయం పరమం లోకే జీవానాం జీవనం స్మృతం।
పానీయస్య ప్రదానేన తృప్తిర్భవతి పాండవ।
పానీయస్య గుణా దివ్యాః పరలోకే గుణావహాః॥ 14-101-9(95686)
తత్ర పుష్పోదకీ నామ నదీ పరమపావనీ।
కామాందదాతి రాజేంద్ర తోయదానాం యమాలయే॥ 14-101-10(95687)
శీతలం సలిలం హ్యత్ర హ్యక్షయ్యమమృతోపమం।
శీతతోయప్రదాదౄణాం భవేన్నిత్యం సుఖావహం॥ 14-101-11(95688)
యే చాప్యతోయదాతారః పూయస్తేషాం విధీయతే। 14-101-12(95689)
ప్రణశ్యత్యంబుపానేన బుభుక్షా చ యుధిష్ఠిర।
తృపీషస్య న చాన్నేన పిపాసాఽపి ప్రణశ్యతి।
తస్మాత్తోయం సదా దేయం తృషితేభ్యో విజానతా। 14-101-13(95690)
అగ్నేర్మూర్తిః క్షితేర్యోనిరమృతస్య స సంభవః।
అతోంభః సర్వభూతానాం మూలమిత్యుచ్యతే బుధైః॥ 14-101-14(95691)
అద్భిః సర్వాణి భూతాని జీవంతి ప్రభవంతి చ।
తస్మాత్సర్వేషు దానేషు తోయదానం విశిష్యతే॥ 14-101-15(95692)
సర్వదానతపోయజ్ఞైర్యత్ప్రాప్యం ఫలముత్తమం।
తత్సర్వం తోయదానేన ప్రాప్యతే నాత్ర సంశయః॥ 14-101-16(95693)
యే ప్రయచ్ఛంతి విప్రేభ్యస్త్వన్నదాతం సుసంస్కృతం।
తైస్తు దత్తాః స్వయం ప్రాణా భవంతి భరతర్షభ॥ 14-101-17(95694)
అన్నాద్రక్తం చ శుక్లం చ అన్నే జీవః ప్రతిష్ఠితః।
ఇంద్రియాణి చ బుద్ధిశ్చ పుష్ణంత్యన్నేన నిత్యశః।
అన్నహీనాని సీదంతి సర్వభూతాని పాండవ॥ 14-101-18(95695)
తేజో బలం చ రూపం చ సత్వం వీర్యం ధృతిర్ద్యుతిః।
జ్ఞానం మేధా తథాఽఽయుశ్చ సర్వమన్నే ప్రతిష్ఠితం॥ 14-101-19(95696)
దేవమానవర్తిర్యక్షు సర్వలోకేషు సర్వదా।
సర్వకాలం హి సర్వేషాం సర్వమన్నే ప్రతిష్ఠితం॥ 14-101-20(95697)
అన్నం ప్రజాపతే రూపమన్నం ప్రజననం స్మృతం।
సర్వభూతమయం చాన్నం జీవశ్చాన్నమయః స్మృతః॥ 14-101-21(95698)
అన్నేనాధిష్ఠితః ప్రాణ అపానో వ్యాన ఏవ చ।
ఉదానశ్చ సమానశ్చ ధారయంతి శరీరిణం॥ 14-101-22(95699)
శయనోత్థానగమనగ్రహణాకర్షణాని చ
సర్వసత్వకృతం క్రమ చాన్నాదేవ ప్రవర్తతే॥ 14-101-23(95700)
చతుర్విధాని భూతాని జంగమాని స్థిరాణి చ।
అన్నాద్భవంతి రాజేంద్ర సృష్టిరేషా ప్రజాపతేః॥ 14-101-24(95701)
విద్యాస్థానాని సర్వాణి సర్వయజ్ఞాశ్చ పావనాః।
అన్నాద్యస్మాత్ప్రవర్తంతే తస్మాదన్నం పరం స్మృతం॥ 14-101-25(95702)
దేవా రుద్రాదయః సర్వే పితరోఽప్యగ్నయస్తథా।
యస్మాదన్నేన తుష్యంతి తస్మాదన్నం విశిష్యతే॥ 14-101-26(95703)
యస్మాదన్నాత్ప్రజాః సర్వాః కల్పేకల్పేఽసృజత్ప్రభుః।
తస్మాదన్నాత్పరం దానం న భూతం న భవిష్యతి॥ 14-101-27(95704)
యస్మాదన్నాత్ప్రవర్తంతే ధర్మార్థౌ కామ ఏవ చ।
తస్మాదన్నాత్పరం దానం నాముత్రేహ చ పాండవ॥ 14-101-28(95705)
యక్షరక్షోగ్రహా నాగా భూతాన్యంతే చ దానవాః।
తుష్యంత్యన్నేన యస్మాత్తు తస్మాదన్నం పరం భవేత్॥ 14-101-29(95706)
పరాన్నముపభుంజనో యత్కర్మ కురుతే శుభం।
తచ్ఛుభస్యైకభాగస్తు కర్తుర్భవతి భారత॥ 14-101-30(95707)
అన్నదస్య త్రయో భాగా భంతి పురుషర్షభ।
తస్యాదన్నం ప్రదాతవ్యం బ్రాహ్మణేభ్యో విశేషతః॥ 14-101-31(95708)
బ్రాహ్మణాయ దరిద్రాయ యోఽన్నం సంవత్సరం నృప।
శ్రోత్రియాయ ప్రయచ్ఛేద్వై పాకభేదవివర్జితః॥ 14-101-32(95709)
డంభానృతవిముక్తస్తు పరాం భక్తిముపాగతః।
స్వధర్మేణార్జితఫలం తస్య పుణ్యఫలం శృణు॥ 14-101-33(95710)
శతవర్షసహస్రాణి కామగః కామరూపధృత్।
మోదతేఽమరలోకస్థః పూజ్యమానోప్సరోగణైః।
తతశ్చాపి చ్యుతః కాలాన్నరలోకే ద్విజో భవేత్॥ 14-101-34(95711)
అగ్నభిక్షాం చ యో దద్యాద్దరిద్రాయ ద్విజాతయే।
షణ్మాసాన్వార్షికం శ్రాద్దం తస్య పుణ్యఫలం శృణు॥ 14-101-35(95712)
గోసహస్రప్రదానేన యత్పుణ్యం సముదాహృతం।
తత్ప్రణ్యఫలమాప్నోతి నరో వై నాత్ర సంశయః॥ 14-101-36(95713)
అథ సంవత్సరం దద్యాదగ్రభిక్షామయాచతే।
ప్రచ్ఛద్యైవ స్వయం నీత్వా తస్య పుణ్యఫలం శృణు॥ 14-101-37(95714)
కపిలానాం సహస్రైస్తు యద్దేయం పుణ్యముచ్యతే।
తత్సర్వమఖిలం ప్రాప్య శక్రలోకే మహీయతే॥ 14-101-38(95715)
స శక్రభవనే రంయే ర్షికోటిశతం నృప।
యథాకామం మహాతేజాః క్రీడత్యప్సరసాంగణైః॥ 14-101-39(95716)
అన్నం చ యస్తు వై దద్యాద్ద్విజాయ నియతవ్రతః।
దశవర్షామి రాజేంద్ర తస్య పుణ్యఫలం శృణు॥ 14-101-40(95717)
కపిలా శతసహస్రస్య విధిదత్తస్య యత్ఫలం।
తత్పుణ్యఫలమాసాద్య పురందరపురం వ్రజేత్॥ 14-101-41(95718)
స శక్రభవనే రంయే కామరూపీ యథాసుఖం।
శతకోటిసమా రాజన్క్రీడతేఽమరపూజితః॥ 14-101-42(95719)
శక్రలోకావతీర్ణశ్చ ఇహ లోకే మహాద్యుతిః।
చతుర్వేదీ ద్విజః శ్రీమాంజాయతే రాజపూజితః॥ 14-101-43(95720)
అధ్వశ్రాంతాయ విప్రాయ క్షుధితాయాన్నకాంక్షిణే।
దేశకాలాభియాతాయ దీయతే పాండునందన॥ 14-101-44(95721)
యాచతేఽన్నం న దద్యాద్యో విద్యామానే ధనాగమే।
స లుబ్ధో నరకం యాతి కృమీణాం కాలసూత్రకం॥ 14-101-45(95722)
తత్ర నరకే ఘోరే లోభమోహవిచేతనః।
దశరవ్షసహస్రాణి క్లిశ్యతే వేదనార్దితః॥ 14-101-46(95723)
తస్మాచ్చ నరకాన్ముక్తః కాలేన మహతా హి సః।
దరిద్రో మానుషే లోకే చండాలేష్వపి జాయతే। 14-101-47(95724)
యస్తు పాంసులపాదశ్చ దూరాధ్వశ్రమకర్శితః।
క్షుత్పిపాసాశ్రమశ్రాంత ఆర్తః ఖిన్నగతిర్ద్విజః॥ 14-101-48(95725)
పృచ్ఛన్వై హ్యన్నదాతారం గృహమభ్యేత్య యాచయేత్।
తం పూజయేత్తు యత్నేన సోఽతిథిః స్వర్గసంక్రమః।
తస్మింస్తుష్టే నరశ్రేష్ఠ తుష్టాః స్యుః సర్వదేవతాః॥ 14-101-49(95726)
న తథా హవిషా హోమైర్న పుష్పైర్నానులేపనైః।
అగ్నయః పార్థ తుష్యంతి యథా హ్యతిథిపూజనాత్॥ 14-101-50(95727)
కపిలాయాం తు దత్తాయాం విధివజ్జ్యేష్ఠపుష్కరే।
న తత్ఫలమవాప్నోతి యత్ఫలం విప్రబోజనాన్। 14-101-51(95728)
ద్విజపాదోదకక్లిన్నా యావత్తిష్ఠతి మేదినీ।
తావత్పుష్కరపత్రేణ పిబంతి పితరో జలం॥ 14-101-52(95729)
దేవమాల్యాపనయనం ద్విజోచ్ఛిష్టాపమార్జనం।
శ్రాంతసంవాహనం చైవ తథా పాదావసేచనం॥ 14-101-53(95730)
ప్రతిశ్రయప్రదానం చ తథా శయ్యాసనస్య చ।
ఏకైకం పాండవశ్రేష్ఠ గోప్రదానాద్విశిష్యతే॥ 14-101-54(95731)
పాదోదకం పాదఘృతం దీపమన్నం ప్రతిశ్రయం।
యే ప్రయచ్ఛంతి విప్రేభ్యో నోపసర్పంతి తే యమం॥ 14-101-55(95732)
విప్రాతిథ్యే కృతే రాజన్భక్త్యా శుశ్రూషితేఽపి చ।
దేవాః శుశ్రూషితాః సర్వే త్రయస్త్రింశదరిందమ॥ 14-101-56(95733)
అభ్యాగతో జ్ఞాతపూర్వో హ్యజ్ఞాతోఽతిథిరుచ్యతే।
తయోః పూజాం ద్విజః కుర్యాదితి పౌరాణికీ శ్రుతిః॥ 14-101-57(95734)
పాదాభ్యంగన్నపానైస్తు యోఽతిర్థిం పూజయేన్నరః।
పూజితస్తేన రాజేంద్ర భవామీహ న సంశయః॥ 14-101-58(95735)
శీఘ్రం పాపాద్వినిర్ముక్తో మయా చానుగ్రహీకృతః।
విమానేనేందుకల్పేన మమ లోకం స గచ్ఛతి॥ 14-101-59(95736)
అభ్యాగతం శ్రాంతమనువ్రజంతి
దేవాశ్చ సర్వే పితరోఽగ్నయశ్చ।
తస్మింద్విజే పూజితే పూజితాః స్యు-
ర్గతే నిరాశాః పితరో వ్రజంతి॥ 14-101-60(95737)
అతిర్థిర్యస్య భగ్నాశో గృహాత్ప్రతినివర్తతే।
పితరస్తస్య నాశ్నంతి దశవర్షణి పంచ చ॥ 14-101-61(95738)
వర్జితః పితృభిర్లుబ్ధః స దేవైరగ్నిభిః సహ।
నిరయం రౌరవం గత్వా దశవర్షాణి పంచ చ।
తతశ్చాపి చ్యుతః కాలాదిహ చోచ్ఛిష్టభుగ్భవేత్॥ 14-101-62(95739)
వైశ్వదేవాంతికే ప్రాప్తమతిథిం యో న పూజయేత్।
చండాలత్వమవాప్నోతి సద్య ఏవ న సంశయః॥ 14-101-63(95740)
నిర్వాసయతి యో విప్రం దేశకాలగతం గృహాత్।
పతితస్తత్క్షణాదేవ జాయతే నాత్ర సంశయః॥ 14-101-64(95741)
నరకే రౌరవే ఘోరే వర్షకోటిం స పచ్యతే।
తతశ్చాపి చ్యుతః కాలాదిహ లోకే నరాధమః।
శ్వా వై ద్వాదశజన్మాని జాయతే క్షుత్పిపాసితః॥ 14-101-65(95742)
చండాలోప్యతిథిః ప్రాప్తో దేశకాలేఽన్నకాంక్షయాః।
అభ్యుద్గంయో గృహస్థేన పూజనీయశ్చ సర్వదా॥ 14-101-66(95743)
అనర్చయిత్వా యోఽశ్నాతి లోభమోహవిచేతనః।
స చండాలత్వమాపన్నో దశ జన్మాని పాండవ॥ 14-101-67(95744)
నిరాశమతిథిం కృత్వా భుంజనో యః ప్రహృష్టవాన్।
న జానాతి కిలాత్మానం విష్ఠకూపే నిపాతితం॥ 14-101-68(95745)
మోఘం ధ్రువం ప్రోర్ణయతి మోఘమస్య తు పచ్యతే।
మోఘమన్నం సదాఽశ్నాతి యోతిథిం న చ పూజయేత్॥ 14-101-69(95746)
సాంగోపాంగాంస్తు యో వేదాన్పఠతీహ దినేదినే।
న చాతిథిం పూజయతి వృథా భవతి స ద్విజః॥ 14-101-70(95747)
పాకయజ్ఞమహాయజ్ఞైః సోమసంస్థాభిరేవ చ।
యే యజంతి న చార్చంతి గృహేష్వతిథిమాగతం॥ 14-101-71(95748)
తేషాం యశోభికామానాం దత్తమిష్టం చ యద్భవేత్।
వృథా భవతి తత్సర్వమాశయా హి తయా హతం॥ 14-101-72(95749)
దేశం కాలం చ పాత్రం చ స్వశక్తిం చ నిరీక్ష్య చ।
అల్పం సమం మహద్వాపి కుర్యాదాతిథ్యమాత్మవాన్॥ 14-101-73(95750)
సుముఖః సుప్రసన్నాత్మా ధీమానతిథిమాగతం।
స్వాగతేనాసనేనాద్భిరన్నాద్యేన చ పూజయేత్॥ 14-101-74(95751)
హితః ప్రియో వా ద్వేష్యో వా మూర్ఖః పండిత ఏవ వా।
ప్రాప్తో యో వైశ్వదేవాంతే సోతిథిః స్వర్గసంక్రమః॥ 14-101-75(95752)
క్షుత్పిపాసాశ్రమార్తాయ దేశకాలగతాయ చ।
సత్కృత్యాన్నం ప్రదాతవ్యం యజ్ఞస్య ఫలమిచ్ఛతా॥ 14-101-76(95753)
భోజయేదాత్మనః శ్రేష్ఠాన్విధఇవద్ధవ్యకవ్యయోః।
అన్నం ప్రాణో మనుష్యణామన్నదః ప్రాణదో భవేత్।
తస్మాదన్నం విశేషేణ దాతవ్యం భూతిమిచ్ఛతా॥ 14-101-77(95754)
అన్నదః సర్వకామైస్తు సుతృప్తః సుష్ట్వలంకృతః।
పూర్ణచంద్రప్రకాశేన విమానేన విరాజతే॥ 14-101-78(95755)
సేవ్యమానో వరస్త్రీభిర్మమ లోకం స గచ్ఛతి।
క్రీడిత్వా తు తతస్తస్మిన్వర్షకోటిం యథాఽమరః॥ 14-101-79(95756)
తతస్చాపి చ్యుతః కాలాదిహ లోకే మహాయశాః।
వేదశాస్త్రార్థతత్వజ్ఞో భోగవాన్బ్రాహ్మణో భవేత్॥ 14-101-80(95757)
యథాశ్రద్ధం తు యః కుర్యాన్మనుష్యేషు ప్రజాయతే।
మహాధనపతిః శ్రీమాన్వేదవేదాంగపారగః।
సర్వశాస్త్రార్థతత్వజ్ఞో భోగవాన్బ్రాహ్మణో భవేత్॥ 14-101-81(95758)
సర్వాతిథ్యం తు యః కుర్యాద్వర్షమేకమకల్మషః।
ధర్మార్జితధనో భూత్వా పాకభేదవివర్జితః॥ 14-101-82(95759)
దేవానివ స్వయం విప్రానర్చయిత్వా పితౄనపి।
విప్రానగ్రాశనాశీ యస్తస్య పుణ్యఫలం శృణు॥ 14-101-83(95760)
వర్షేణైకేన యావంతి పిండాన్యశ్నంతి యే ద్విజాః।
తావద్వర్షాణి రాజేంద్ర మమ లోకే మహీయతే॥ 14-101-84(95761)
తతశ్చాపి చ్యుతః కాలాదిహ లోకే మహాయశాః।
వేదసాస్త్రార్థతత్వజ్ఞో భోగవాన్బ్రాహ్మణో భవేత్॥ 14-101-85(95762)
సర్వాతిథ్యం తు యః కుర్యాద్యథాశ్రద్ధం నరేశ్వర।
అకాలనియమేనాపి సత్యవాదీ జితేంద్రియః॥ 14-101-86(95763)
సత్యసంధో చితక్రోధః శాఖాధర్మవివర్జితః।
అధర్మభీరుర్ధర్మిష్ఠో మాయామాత్సర్యవర్జితః॥ 14-101-87(95764)
శ్రద్దధానః సుచిర్నిత్యం పాకబేదవివర్జితః।
స విమానేన దివ్యేన దివ్యరూపీ మహాయశాః॥ 14-101-88(95765)
పురందరపురం యాతి గీయమానోప్సరోగణైః।
మన్వంతరం తు తత్రైవ క్రీడిత్వా దేవపూజితః।
మానుష్యలోకమాగంయ భోగవాన్బ్రాహ్మణో భవేత్॥ 14-101-89(95766)
దశజన్మాని విప్రత్వమాప్నుయాద్రాజపూజితః।
జాతిస్మరశ్చ భవతి యత్రయత్రోపజాయతే॥ ॥ 14-101-90(95767)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆశ్వమేధికపర్వణి వైష్ణవధర్మపర్వణి ఏకాధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 101 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.